کلید واژه ها: آموزش مبتنی بر رایانه، اصول تغذیه با شیر مادر، دانشجویان پرستاری، رضایت

تاریخ دریافت: 8/3/1392 تاریخ پذیرش: 26/5/1392

مقدمه

باید اذعان کرد که آموزش پایه و اساسی است کـهفرهنگ، دانش و فناوری بـر آن اسـتوار اسـت و توسـعه وپیشرفت جامعه نیز مستلزم داشتن فرهنگی پویا و دانـش وفناوری درون زا است (1). امروزه آموزش در کشـور بیشـتر به صورت سنتی ارای ه می شود (2). آموزش پرستاری نیز بـاتأکید بر دستیابی دانشجویان بـه شایسـتگی و کـارایی درحیطه هـ ای مختلـف و رفـع نیازهـای مراقبتـی مـددجو، ازروش ه ای س نتی آم وزش اس تفاده م ی کن د ک ه دارای مشکلات فراوانی می باشد (3). یکی از حیطه های آمـوزشپرستاری، آموزش بالینی اسـت . دانشـجویان پرسـتاری دربالین بیمار نیاز به دانش و مهـار ت هـ ای بـالینی دارنـد تـانیازهـای مـددجویان و خـانواده ایشـان را تـأمین نماینـد. مطالعات انجام شده در کشور ما در خصوص آموزش هـ ای بالینی نشان می دهد که این آمـوز ش هـ ا دارای اثربخشـیلازم نیست و شکاف نسبتاً عمیقی در روند آموزش سنتی و عملکرد مراقبت هـ ای بـالینی دانشـجویان وجـود دارد. بـهطوری که آموزش های بالینی موجـود، توانـایی لازم بـرایاحراز لیاقـت و مهـارت بـالینی را بـه دانشـجو نمـی دهـد . علی رغم وجود مشکلات در آموزش بالینی و لزوم بازنگری در نحوه کارآموزی های بالینی، به دلیل پیچیدگی آمـوزشدر محیط بالینی تنها تعـ داد محـدودی از پژوهشـگران بـهخود اجازه داده اند، آمـوزش و یـادگیری در ایـن محـیط وچگــونگی بهبــود آن را مــورد بررســی قــرار دهنــد (4). پژوهش های انجام شده نیز نشان می دهند که 72% مربیان پرستاری از روش های سنتی آموزش استفاده می کنند. این در حالی است کـه 92% از دانشـجویان پرسـتاری کـاربردروش های فعال و نوین آموزشی را به روش هـ ای سـنتی وغیرفعال ترجیح می دهند و تمایل زیادی نسبت به اسـتفادهاز آن ها نشان می دهند. بنـابراین، ارزیـابی و بـه کـارگیری
ش یوه ه ای ن وین آموزش ی، ب ه منظ ور جل ب رض ایت دانشجویان و غنی سازی برنامه های آموزشی ضـروری بـه نظر می رسد (3).
در آموزش مباحث مربوط به دروس علـوم پزشـکیدر سـایر کشـورها، گـرایش رو بـه رشـدی در جـایگزینی آموزش سنتی با آمـوزش الکترونیکـی صـورت گرفتـه تـانیازهای دانشجویان را در ارتباط با سـهولت دسترسـی بـهاطلاعات و سایر قابلیت هـ ای فنـاوری بـرآورده نمایـد (5).
۴٩
آموزش به کمک نـرم افزارهـای رایانـه ای، یکـی از انـواعآموزش الکترونیکی است (1). در حال حاضـر برنامـه هـ ای آموزشی طراحی شده با رایانـه در جامعـه رواج پیـدا کـردهاست. برنامه های آموزشی که در آن از رایانـه بـرای ارایـ ه تمـام یـا اغلـب یـک مطلـب خـاص اسـتفاده مـی ش ود، برنامـه هـ ای آموزشـی مبتنـی بـر رایانـه (Computer Based Instruction: CBI) نامیــده مــی شــوند. مزایای زیادی برای ارایه مطالب آموزشی به کمـک رایانـهوجود دارد که عبارتند از: محدود نبودن آن هـ ا بـه زمـان ومکان خاص، حفظ بهتر اطلاعـات، توانـایی چند رسـانه ای، امکان دسترسـی بیشـتر، آمـوزش فـردی، ارایـ ه همسـاندرس ها، متناسب بودن دروس با میزان پیشرفت مخاطـب،و شرکت فعالانه مخاطـب . عـلاوه بـر آن قابلیـت تطـابقبیشتر با نیازهای افـراد بـا صـرف هزینـه کمتـر و قابلیـتذخیره و بازیابی حجم بالایی از اطلاعات را دارا مـی باشـد،که باعث تقویت انگیزه فراگیران نیز مـی گـردد . دسترسـیکارآمد و به موقع را به محتوای یادگیری فراهم می کنـد ودر مقایسه با آموزش سنتی، فراگیران بیشتر یاد مـی گیرنـد (6). از دیگر مزایای کاربرد رایانه در آموزش، می تـوان بـهسرگرم نمودن یادگیرنده، معلمی صبور اما با انعطافپذیری کم، ایجاد امنیت خاطر برای یادگیرنده و مقرون به صـرفهنمودن آموزش اشاره نمود (3). آموزش مبتنی بر رایانـه بـاطبیعت تعاملی، هدایت توسط خود، انعطاف پذیری و سـایرخصوصیاتش سبب حل برخی مسایل و مشکلات آموزشی پرستاری از قبیل عدم دسترسی بـه برخـی از بیمـاران بـهدلیل مسایل قانونی و شرعی یا موارد نادر و کمیاب شده و اضـطراب دانشـجویان در برخـورد اولیـه را حـل نمـوده و برنامه های آموزشی را غنی تر و پربارتر مـی نمایـد (5). امـااستفاده از رایانه با معایبی نیز همراه است که می تـوان بـهعدم توانایی آن در برقراری روابط انسانی و عاطفی، گـرانبودن تجهیزات و غیرواقعی بودن شبیه سازی ها اشاره کـرد (3). نبودن زیرساخت های مناسـب، عـدم درک مناسـب از محیط های مجازی آموزشی و عدم مهارت تکنیکی و فنـیلازم جهت کار بـا رایانـه و شـبکه وابسـته بـه آن توسـطمدرسان و فراگیران از دیگر معایب آن می باشد (5).
در آمریکا، آموزش به کمک رایانه به طور وسـیع درآموزش پرستاری استفاده می شود. مطالعات انجام شـده درزمینه سودمندی آموزش به کمک رایانه در مقایسه با سایر شیوه های رایج آموزشی، نتایج مثبت و امیدوار کننـده ای را
نشان داده اند. بـا ایـن حـال، در کشـور مـا هنـوز از آن درآموزش پرستاری کم استفاده مـی شـود و پژوهشـگران دربررسی و مرور بر مطالعات، به نتایج متناقض در رابطـه بـااثربخشی و مفیـد بـودن آن در آمـوزش پرسـتاری دسـتیافته اند. از طرفی کارآیی رایانه به کمک توانایی هـ ایش در ترکیب متن، صدا، تصاویر، شبیه سازی موقعیت هـ ا و ارایـ ه بازخورد سریع به یادگیرنده، موضوعی قابل بررسـی اسـت (3). از طرفی بـرای ارتقـای یـادگیری، آمـوزش دهنـدگانپرستاری باید از دیدگاه دانشجویان در مورد توسعه برنامـهآموزشی آگاه شوند. درک دیدگاه دانشجویان در ارتبـاط بـاعوامل مرتبط با آموزش و بالین پرستاری حیاتی است (4). بدون شک، ارزیابی و اظهارنظر دانشجویان پیرامون عناصر و ویژگی های سیستم آموزشی مورد نظر، می توانـد بیـانگرمیزان موفقیت این گونه خدمات در جلـب نظـر و رضـایتآن ها بوده و مشکلات و دشواری های آن ها را در تعامل بـاسیستم آموزشی روشن سازد (3).
یک ی از ح وزه ه ای مه م آم وزش ب الینی ب رای دانشجویان پرستاری، بخش های بستری کودکان شیرخوار است. آموزش مادران در زمینه تغذیه کودک شیرخوار خـودموجب تحقق مفهوم آموزش به بیمـار بـه عنـوان یکـی ازنقش های کلیدی پرستاران خواهـد شـد. از ایـن رو ایجـادآمادگی در دانشجویان پرستاری جهـت ایفـای ایـن نقـشضروریست (9-7). با توجه به مشکلاتی که جهـت ایجـادآمادگی در دانشجویان با آموزش های سنتی همراه اسـت و نیز لزوم جلب رضایت دانشجویان از روش آموزشـی مـورداسـتفاده در بـالین، ایـن سـؤال مطـرح مـی شـود کـه آیـا به کارگیری آموزش الکترونیکی در آموزش بالینی می توانـدموجبات رضایت دانشجویان را فراهم نماید، بـد ین منظـوردر این پـژوهش رضـایت دانشـجویان پرسـتاری از بسـتهآموزشی مبتنی بر رایانه »آمـوزش اصـول تغذیـه بـا شـیرمادر« مورد ارزیابی قرار می گیرد.

روش مطالعه

این پژوهش یک مطالعه مداخله ای از نوع کاربردی می باشد که در سال 1391 و بـه منظـور ارزیـابی رضـایتدانشجویان پرستاری از بسـته آموزشـی مبتنـی بـر رایانـه»اصول تغذیه با شیر مادر« طراحی گردیده است. جمعیـتمورد مطالعه تمام دانشجویان در حال تحصیل در دانشـگاهعلـوم پزش کی بجنـورد، در مقطـع کارشناس ی پرس تاری هستند که در حال گذراندن واحد کارآموزی کودکان خـودمی باشند. نمونه گیری به صورت تمام شماری انجام شد. از ویژگی های ورود به مطالعه می توان به دسترسی افـراد بـهرایانه و توانایی استفاده از بسته آموزشی اشاره کـرد . روش اجرا به این نحو بوده که قبل از شروع کارآموزی در بخش کودکان، با توجه به نیاز سـنجی هـ ای انجـام شـده توسـطمحقق (مصاحبه با افراد صـاح ب نظـر ماننـد مـادران دارایکودک شیرخوار، پرسنل بهداشتی شاغل در بخش از جمله پرستاران و پزشکان و نیـز مطالعـات کتابخانـه ای و مـرورمقالات مرتبط) درباره نیازهای آموزشی مـادران در زمینـهشیردهی صحیح، یک بسته آموزشـی در رابطـه بـا اصـولصحیح تغذیه با شیر مادر، در قالب DVD و بـه صـورتنرم افزار قابل نصب برروی انواع رایانه و با کمک نرمافـزارمولتی مدیا بیلدر و نرم افزارهای جانبی طراحی گردید. ایـننرم افزار آموزشی به صورت تعاملی و با استفاده از امکانـاتچندرسانه ای اصول صحیح تغذیه با شیر مادر (نحوه شروع و ادامه شیردهی، مزایای شـیر مـادر، فر آینـد تولیـد شـیر،ترکیب شیر مادر، نحوه به کـارگیری رفلکـس هـ ا، وضـعیتحین شیردهی، مکیـدن صـحیح پسـتان، الگـوی صـحیحشیردهی و نحوه آروغ گیری) را به مخاطبان خود می آموزد.

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

پس از حضور دانشجویان پرستاری در بخش کودکان ایـنبسته آموزشی بـه همـراه آمـوزش روش اسـتفاده از آن در اختیار آن ها قرار گرفت تا به صورت مستقل اصول تغذیه با شیر مادر را بیاموزند. بدین منظور از آن ها درخواست شد تا بسته آموزشی را حداقل یک مرتبـه مـرور نماینـد، سـپسمطالب فراگرفته شـده را بـه مـادران آمـوزش دهنـد و درصورت تمایل مادران، بسته آموزشی را در اختیار آن ها قرار دهند. برای ارزیابی رضایت دانشجویان از بسته آموزشی از آن ها خواسته شد تا در پایـان کـارآموزی (3 هفتـه بعـد ازشروع مداخله) ابزار جمع آوری داده ها را تکمیل نمایند. ابزار جمــع آوری داده هــا یــک پرسشــنامه شــامل دو قســمت اطلاعات دموگرافیک و ارزیابی رضایت از بسـت ه آموزشـیبود. قسمت دوم شامل 8 سؤال چندگزینه ای و 4 سؤال باز بود (در مجموع 12 سؤال). سؤالات 1 تا 4 برنامه را از نظر محتوا، سـؤالات 5 و 6 از نظـر شـکل و نمـای ظـاهری وسؤالات 7 و 8 از نظر راحتی استفاده، بسـته آموزشـی را ازدیدگاه دانشجویان مـورد ارزیـابی قـرار مـی داد. همچنـین سؤالات باز جهت اسـتفاده پژوهشـگر بـرای بهبـود بسـتهآموزشی و نیز تحلیل سؤالات چند گزینه ای طراحی گردید.
جهت اعتبار علمی ابزار گردآوری اطلاعـات، روش اعتبـارمحتوی و صوری به کار گرفته شد. بدین منظور این ابـزارتوسط اساتید محترم و صاحب نظـران مـورد بررسـی قـرارگرفت و نظرات اصلاحی آن ها اعمال گردید و در نهایت با توجه به این نظرات، ابـزار معتبـر گردیـد. بـرای سـنجشپایــایی ابــزار، اطلاعــات بــ ه دســت آمــده از 10 نفــر از دانشـجویان اسـتخراج گردیـد و سـپس بـه روش دو نـیم کـردن، ضـریب همبسـتگی آن هـا بـا اسـتفاده از فرمـول اس پیرمن ب روان محاس به ش د. نتیج ه حاص له ض ریب همبستگی آزمون را معادل 84/0 نشان داد که با توجه بـ ه این امر، اعتماد علمی بر پایایی پرسشنامه مورد تأیید قـرارگرفت. داده ها با استفاده از آمـار توصـیف و نـرم افزارهـای
آماری (SPSS v.16) مورد تجزیه و تحلیل آماری قـرارگرفت تا میـزان رضـایت دانشـجویان پرسـتاری از بسـتهآموزشی مبتنی بر رایانه »آمـوزش اصـول تغذیـه بـا شـیرمادر« ارزیابی گردد. لازم به ذکر است که ایـن پرسشـنامهیک ابزار استاندارد می باشد که بـرای اولـین بـار در ایـرانتوسط اقبلی مورد استفاده قرار گرفت (10). در این مطالعـهاز مسؤولین و برنامه ریزان آموزشی کسب اجازه گردید و از کلیه نمونه ها رضایت نامـه کتبـی گرفتـه شـد و بـه آن هـ ا اطمینان داده شد که در مورد انصـراف از پـژوهش کـاملاًمختارند. در هر بخـش از پـژوهش اطلاعـات دانشـجویان شرکت کننده به صورت کاملاً محرمانه حفظ شد و به آنـاناطمینان داده شد که شرکت یا عدم شرکت در پـژوهش ونمرات حاصل از این پژوهش تأثیری بر نمرات اصلی آن ها نخواهد داشت. جهت رفع هرگونه ابهام، افراد شرکت کننده می توانستند بـا مراجعـه حضـوری و غیر حضـوری (تمـاستلفنی و پست الکترونیک) به محقق، پاسخ سؤالات خود را دریافت نمایند.

یافتهها

در مجمــوع 38 نفــر از دانشــجویان پرســتاری بــا میانگین و انحراف معیار سنی 3/1±3/22 در ایـن مطالعـه شرکت داشتند. همه دانشجویان خانم و در حـال گذرانـدنترم 8 رشته پرستاری بودند. تجزیه و تحلیل داده ها نشـانداد که دانشجویان از بسته آموزشی راضی بوده اند.

برای ارزیابی محتوای برنامـه فراوانـ ی پاسـخ هـایدانشجویان به سؤالات 1 تا 4 مورد بررسی قرار گرفت، بـراین اساس 2/67% دانشجویان بیشتر مواقـع یـا همیشـه از برنامه راضی بوده اند. برای ارزیابی شـکل و ظـاهر برنامـه ، فراوانی پاسخ های افراد به سؤالات 5 و 6 مورد بررسی قرار گرفت، که 35/82% افراد در بیشـتر مواقـ ع یـا همیشـه ازبرنامه رضایت داشته اند. بـرای ارزیـابی راحتـی اسـتفاده ازبرنامه، فراوانی پاسخ های افـراد بـه سـؤالات 7 و 8 مـوردبررسی قرار گرفت، بر این اساس 45/96% افراد در بیشـتر موارد یا همیشه از برنامه راضی بوده اند. برای ارزیابی کلـیبرنامه، فراوانی پاسخ های افراد به کلیه سؤالات بررسی شد و مشخص شد در کل 82% افراد در بیشتر مواقع یا همیشه از برنامه رضایت داشته اند.
در نهایت پاسخهای افراد به سؤالات باز مورد بررسی قرار گرفت. در پاسخ به سؤال 9 که پرسیده شده بـود، کـدامقسمت از برنامه بیشتر مـورد علاقـه شـما بـود؟، 2/39% از کاربران به فیلم های آموزشی و 25% آموزش های صـوتی رابه عنوان مواردی انتخاب کرده بودند که بیشتر مورد علاقـهآن ها بود و 8/35% از دانشجویان نظری نداشتند. در پاسخ به سؤال 10 که پرسیده شده بود، کدام قسمت از برنامـه کمتـرمورد علاقه شما بـود؟، 8/15% از افـراد اعتقـاد داشـتند کـهقسمت آموزش های صوتی کمتر مورد علاقـه آن هـ ا بـوده و2/83% نظر خاصـی نداشـتند. در پاسـخ بـه سـؤال 11 کـهپرسیده شده بود، از نظر محتوایی چه تغییراتی بهتر اسـت دربسته آموزشی داده شود؟، 16% افراد اعتقاد داشـتند کـه اگـربازی های آموزشی به بسته آموزشی اضافه شود بهتر است و 8/20% به افزایش محتـوای بسـته آموزشـی و 7/4% افـرادساده کردن محتوای برنامه را پیشـنهاد نمـوده انـد و 5/58% افراد نظر خاصی نداشته اند. در پاسخ به سـؤال 12 کـه نظـرافراد را در مورد شکل بسته آموزشی درخواست نمـوده بـود، 25% از آن ها اعتقاد داشتند کـه اگـر بـه کیفیـت تصـاویر وصوت به کار رفته افزوده شـود بهتـر اسـت. 2/29% اعتقـادداشتند که اگر بسته آموزشی به اشـکال دیگـر ( بسـته هـ ای قابل استفاده با گوشی همراه، فیلم، بـرخط و …) هـم وجـودداشته باشد بهتـر اسـت. 8/45% از افـراد هـم نظـر خاصـینداشتند. در جدول شماره 1 نتایج پاسخهای دانشـجویان بـهسؤالات پرسشنامه ارایه گردیده است.

بحث

تجزی ه و تحلی ـل داده ه ـا نش ـان داد ک ـه در کــل دانشجویان از بسته آموزشی راضی بوده اند. بـرای ارزیـابیمحتوای برنامه پاسخ های دانشجویان به سؤالات 1 تا 4 به دست آمد، بر این اساس 2/67% دانشجویان بیشتر مواقع یا همیشه از محتوای برنامه راضی بوده اند. این یافتـه مشـابهیافته های اقبلی می باشد. در مطالعه وی 67% افـراد مـوردمطالعـه در بیشـتر مواقـع یـا همیشـه محتـوای برنامـه را متناسب با نیازهای خود تشـخیص داده بود نـد و تنهـا 3% آن ها از محتوای بسته هرگز راضـی نبـوده انـد (10). ایـنیافته را می توان با توجه به نیازسنجی صورت گرفته که در هر دو مطالعه به صورت مشابه انجام گرفته، توجیـه کـرد. بدون شک برای ارتقای رضایت از محتوای بسته آموزشـ ی باید تغییراتی را در شیوه نیازسـنجی ایجـاد نمـود، هرچنـدهمین میزان رضـایت از بسـته آموزشـی نیـز قابـل توجـهمی باشـد . همچنـین در پاسـخ بـه سـؤالات بـاز، برخـی ازدانشجویان افزایش محتوای بسته آموزشی و سـاده کـردنمحتوای برنامه را پیشنهاد نمـوده بودنـد، کـه امیـد اسـتجهت ارتقـا ی رضـایت مخاطبـان در طراحـی بسـته هـ ای آموزشی مشابه، مورد توجه قرار گیرد.
جدول 1- جدول درصد فراوانی پاسخ های دانشجویان ترم 8 پرستاری دانشکده پرستاری مامایی دانشگاه علوم پزشکی بجنورد به سؤالات پرسشـنامهارزیابی رضایت از بسته آموزشی در سال 1391
هرگز بعضی مواقع تاحدودی بیشتر مواقع همیشه سؤالات
%3/1 %5/2 %31/3 %40/9 %19/5 سؤال1: آیا برنامه اطلاعات دقیق مورد نیاز شما را ارایه میدهد؟
%5/2 %2/2 %23/9 %52 %16/8 سؤال2: آیا محتوای ارایه شده در برنامه نیازهای شما را برآورده میکند؟
3/1 %6/2 %19/9 %40/8 %30 سؤال3: آیا اطلاعات ارایه شده در قسمت های مختلف برنامه دقیقاً مناسب نیازهای شما بود؟
%5/2 %2/3 %23/8 %48 %20/8 سؤال4: آیا برنامه حاوی اطلاعات به اندازه کافی است؟
%2 %8/4 %16/7 %47/8 %25/2 سؤال5: آیا فکر می کنید برنامه در قالب مناسب و مفیدی ارایه شده است؟
0 %5/2 %3/2 %52 %39/7 سؤال6: آیا اطلاعات ارایه شده در برنامه ساده و قابل فهم بودند؟
0 %2/3 %1/3 %45/8 %50/7 سؤال7: آیا به عنوان یک کاربر نصب و به کارگیری برنامه راحت و آسان بود؟
0 0 %3/6 %27/5 %68/9 سؤال8: آیا کار با برنامه آسان بود؟
برای ارزیابی شـکل برنامـه، پاسـخهـای افـراد بـهسؤالات 5 و 6 مورد بررسی قرار گرفت که 35/82% افـراد در بیشتر مواقع یا همیشه از برنامه رضـایت داشـته انـد . در مطالعه اقبلی نیز حدود 83% از افراد مورد مطالعه در بیشتر مواقع یا همیشه از بسته راضی بوده اند و هیچکدام از افـرادگزینه هرگز را برای این بعد انتخاب نکرده بودند (10). این یافته را می توان با محبوبیت ذاتی آموزش هـ ای مبتنـی بـررایانه در بین مخاطبان مرتبط دانست. در تکمیـل تحلیـلاین یافته به بررسی پاسخ افراد به سؤال 9 که پرسیده شده بود »کدام قسمت از برنامه بیشتر مورد علاقه شما بـود؟ « میپردازیم. میزان 2/39% از کاربران به فیلمهای آموزشـیو 25% آموزش های صوتی را به عنـوان مـواردی انتخـابکرده بودند که بیشتر مورد علاقه آن ها بـود . همچنـین درپاسخ به سؤال 10 که پرسیده شده بـود، کـدام قسـمت ازبرنامه کمتر مورد علاقه شما بود؟، 8/15% از افـراد اعتقـادداشتند که قسمت آموزش های صوتی کمتـر مـورد علاقـهآن ها بوده است. همچنین دانشجویان در پاسخ به سؤالات باز، اعتقاد داشتند که اگـر بـازی هـای آموزشـی بـه بسـته آموزشی اضافه شود و به کیفیت تصاویر و صـوت بـه کـاررفته در بسته آموزشی افزوده شود بهتر اسـت. برخـی نیـزاعتقاد داشتند کـه اگـر بسـته آموزشـی بـه اشـکال دیگـر(بسته های قابل استفاده با گوشی همراه، فیلم، برخط و …) هم وجود داشته باشد بهتر اسـت . از ایـن نتـایج مـی تـوانجهت رفع نقایص این بسته آموزشی و یـا ارتقـای آن و در نتیجه ایجاد رضایت بیشتر در مخاطبان بهره گرفت و نیـزمی توان آن ها را در بسته های آموزشی که احتمالاً در آینده طراحی خواهد شد به کار گرفت.
برای ارزیابی راحتی استفاده از برنامه، پاسـخ هـایافراد به سؤالات 7 و 8 مورد بررسی قرار گرفـت کـه بـراین اساس 45/96% افراد در بیشتر مـوارد یـا همیشـه ازبرنامه راضی بوده اند. در مطالعـه اقبلـی 4/60% افـراد دربیشتر مواقع یا همیشه از برنامه راضـی بـوده انـد و تنهـا1/2% از افراد هرگز از نظر راحتی استفاده از بسته راضی نبوده اند (10). هرچند با توجـه بـه تجربیـات گذشـته، در طراحی این بسته آموزشی، سادگی و راحتی به کـارگیریآن به عنوان یک خصوصیت بنیادین در نظر گرفته شـدهبود، با این حال این یافته نشان می دهد کـه دانشـجویانپرستاری از توانایی بالایی جهت به کارگیری بسـت ه هـ ای آموزشی مبتنی بـر را یانـه برخـوردار هسـتند. ایـن یافتـههم راستا با یافتـ ه هـای Becker و همکـاران ش (2010) هستند. در مطالعه ایشان 79 نفر شرکت داشتند که 38% آن ها تجربه استفاده از رایانه را نداشـتند . بـا ایـن وجـودنتایج نشان دهنده تغییرات معنـا دار در حیطـ ه هـ ای مـوردمطالعه بوده و شرکت کنندگان گزارش کردند که مشکلی در تعامل با برنامه نداشتند (6). این یافته ها نشـانگر ایـناس ت ک ه شـرایط ت ـا ح دود زیـادی ب رای گسـترشآم وزش ه ای الکترونیک ی ه م در زمین ه آم وزش ب هدانشجویان و هم آموزش به بیماران فـراهم مـی باشـد ونگرانی از عدم وجود زمینه مناسب و امکانـات ، بـی مـورد است که شاید دلیل این امر پیشرفت قابل توجهی باشـدکه در زمینه های نرم افزاری و سخت افزاری آموزش هـ ای الکترونیکی و دانش رایانه ای صورت گرفته است.
برای ارزیابی کلی برنامه، پاسخ های افراد به کلیه سؤالات بررسی شد و مشخص گردید که اکثریت افـراد در بیشتر مواقع یا همیشه از برنامه رضایت داشته اند. در مطالعه سیاوش وهابی و همکاران که با هـدف مقایسـهاثربخشــی دو روش آمــوزش ســخنرانی و نــرم افــزار چندرسانه ای بر یادگیری پرستاران اجرا شـد، 90 نفـر ازپرس تاران یک ی از بیمارس تان ه ای اص فهان ش رکت داشتند. نتایج به طور کلی بیانگر اثربخشی هر دو شـیوهسخنرانی و نرم افزار چندرسانه ای بود؛ امـا بـا توجـه بـهویژگی های آموزش الکترونیکی شامل یادگیری براساس علاقه فراگیـر، بـه صـرفه بـودن، کـارایی، در دسـترسبودن، انعطاف پذیری، طراحی مناسـب، فراگیـر محـور وگسترش پذیر بودن، این شـیوه آموزشـی توصـیه شـدهاست (1). وجدانی و همکاران نیز طی یک مطالعه نیمـه تجربی، تأثیر یک بسته آموزشی مبتنـی بـر رایانـه را درانجمن صرع ایران و با حضور 80 نوجوان مبتلا به صرع در دو گروه مداخله و کنترل، مورد بررسـی قـرار دادنـد.
نتایج این مطالعه نشان داد کـه افـراد شـرکت کننـده ازتمایـل و قابلیـت خـوبی در اسـتفاده از بسـته آموزشـی مبتنی بر رایانه برخوردار بودند. در نهایت نویسنده بسته آموزشی مبتنی بر رایانه را به عنوان یک روش کاربردی برای آموزش پیشنهاد کـرده اسـت (6). امـا قزلبـاش وهمکاران مطالعـ ه ای بـا هـدف تعیـین و مقایسـه تـأثیر
یادگیری خواندن صحیح الکتروکاردیوگرام با اسـتفاده ازسه روش سخنرانی، حل مسأله و خودآموز بـا رایانـه دردانشجویان ترم 4 کارشناسی پیوسته پرستاری دانشـکدهپرستاری و مامایی شهید بهشتی انجام دادند. نتایج ایـنمطالعه نشـان داد کـه هـر سـه روش آموزشـی موجـبپیشرفت مثبـت در یـادگیری دانشـجویان پرسـتاری درخواندن الکتروکاردیوگرام شد و ایـن افـزایش در گـروهخودآموز با رایانه کمتر از سایر گـرو ه هـ ا بـود . نویسـندهآورده است که شاید تأثیر کم ایـن روش ناشـی از عـدمآشنایی و بی تفاوتی دانشجویان در استفاده از ایـن روشبوده است. از طرفی هنوز در نظام آموزشی ما یـادگیریمستقل کاملاً مـورد پـذیرش قـرار نگرفتـه اسـت و بـهمنظور ایجاد دوره های فعـال یـادگیری و ایجـاد زمینـهتفکر در یادگیرندگان، باید تلفیقی از روش های آموزشی و الگوی تدریس استفاده گردد (3). این یافته ها نشـانگراین است که علی رغم رضایت دانشـجویان پرسـتاری ازبسته آموزشی طراحـی شـده در ایـن مطالعـه ، هنـوز در مورد به کارگیری آن ها اطمینان کامل وجـود نـدارد. بـراین اساس توصیه می شـود تح قیـق و پـژوهش در ایـن حوزه همچنان ادامه داشته باشد.

نتیجهگیری

یافته های پژوهش در مورد فرضیه پژوهش مبنـیبر این که بسته آموزشی مبتنی بـر رایانـه باعـث ایجـادرضایت در دانشجویان پرستاری می شود، فرض مذکور را تأییـد مـی نمایـد. نتـایج اکثریـت مطالعـات موجـود نیـزتأییدکننده اثرات مثبت آموزش مبتنی بر رایانه در ایجـادرضایت در کاربران می باشد. امـا همچنـان نتـایج ضـد و نقیض می باشد که برای رفع آن ها نیاز به مطالعات بیشتر احساس می شود.
این پژ وهش محدودیت هایی نیـز داشـت، از جملـهتعداد نمونـه کـم کـه قابلیـت تعمـیم یافتـه هـ ا بـه سـایردانشجویان و سایر دروس پرستاری و واحـدهای عملـی ومهارتی را کاهش می دهد، لذا انجام مطالعـات دیگـری بـاتعداد نمونه بیشتر و در سایر دروس پرستاری ضـروری بـه نظر می رسد.
پژوهشگران پیشنهاد می نمایند در آموزش پرستاری، از روش های تلفیقی و فعـال اسـتفاده شـود. بـا توجـه بـهقابلیت کاربرد رایانه توسط بسیاری از فارغالتحصیلان ایـن
یادداری با استفاده از روش های گونـاگون آموزشـی نظیـرقصه گویی، آمـوزش مبتنـی بـر رایانـه و مبتنـی بـر وب وروش های سنتی آموزش در دانشـجویان پرسـتاری انجـامداد.

تشکر و قدردانی

بدین وسیله از معاونـت محتـرم پژوهشـی دانشـگاهعلــوم پزشــکی خراســان شــمالی و کلیــه دانشــجویان شرکت کننده در پژوهش سپاس گزاری می شود. رشته و فایق آمدن بر مشکلات مربوط به عدم وجود زمان کافی جهت شرکت در کلاس هـ ای حضـوری، در آمـوزشضمن خدمت می توان از این روش آموزشی بهره گرفت.
برای مطالعات آینده پیشنهاد می شـود پژوهشـی بـاتعداد نمونه بیشتر برای بررسـی تـأثیر آمـوزش مبتنـی بـررایانه در آموزش دروس پرسـتاری انجـام شـود و نظـراتدانشجویان و اساتید نسبت به آموزش مبتنـی بـر رایانـه وهمچنین هزینه های اجرایـی آن بررسـی گـردد. همچنـینمی توان پژوهش هایی به منظور مقایسه میزان یـادگیری و

منابع

– Siavash Vahabi Y, Tadrisi SD, Ghayem S, Ebadi A, Daneshmandi M, Saghafi M. Comparing the Effect of Triage Education in Lecture and Multimedia Software on Nurses Learning. Iranian Journal of Critical Care Nursing. 2011; 1(4): 7-12.
– Baghaei R, Rasouli D, Rahmani AR, Mohammadpour Y, Jafarizadeh H. [Effect of web-based education on cardiac disrhythmia learning in nursing student of Urmia University of Medical Sciences]. Iranian Journal of Medical Education. 2012; 12(4): 240- 248. (Persian)
– Ghezelghash A, Atashzadeh Shurideh F, Alavi Majd H, Yaghmaii F. [Comparing methods of lecturing, problem solving and self-learning via internet to learn proper interpretation of electrocardiogram among nursing student]. Nursing Research. 2008; 10(3): 7-15. (Persian)
– Hemmati Maslakpak M, Khalilzadeh H. [Nursing Students’ Perspectives on Effective Clinical
Education: A Qualitative Study]. Iranian Journal of Education in Medical Science. 2011; 11(7): 718727. (Persian)
– Mirzaei M, Ahmadipour F, Azizian F. [Viewpoints of students of Shahid Sadoughi University of Medical Sciences towards e-Learning in teaching clinical biochemistry]. Journal of Medical Education and Development. 2012; 7(2): 67-74. (Persian)
– Vejdani MA, Alhani F, Kermanshahi S. [Impact of a Computer Based Instruction Package on the quality of life of adolescents with Epilepsy]. Journal of North Khorasan University of Medical Science. 2011; 4(3); 89-99. (Persian)
– Saba MS, Bazm Amoon H, Razavi Z. [Comparing the effects of two educational methods (In place and out place) on Breast feeding in pregnant mothers]. Journal of Hamadan University of Medical Science. 2005; 3(12): 42-47. (Persian)
– Nasre Poor FT, Nooh Jah S, Sharifat R. [Assessment of breast feeding pattern and relative factors in the pediatrics that refer to health and cure system in Omidieh]. Faslnameh Jentashaoir. 2010; 2(3): 118124. (Persian)
– Ghaffari V, Vahidshahi K, Parvinnejad N, Ghavanchzadeh T. [Assessment of mothers Knowledge and attitude toward exclusive Breast feeding in Sari]. Journal of Jahrom University of Medical Science. 2007; 1(7): 53-61. (Persian)
– Aghbali Y. [Designing and evaluating a multimedia educational package for patient with diabete].
Dissertation. Tarbiat Modares University, 2004. (Persian)

۵۴
Nursing students’ satisfaction of the breast feeding educational package: A computer-based education

Vejdani MA (MSc.) – Haresabadi M (MSc.) – Parvinian AM (MSc.) – Ghorbani M (B.Sc) – Galaei5 SZ (B.Sc).

Introduction: Implementation and evaluation of new educational methods are essential to both improve nursing students’ satisfaction and quality of nursing education program. Computer-based education has been shown to have both limitations and advantages in different studies. The aim of study was to assess nursing students’ satisfaction of the breast feeding educational package presented using computer-based education.
Method: An experimental study using a pre-post design was conducted with 38 nursing students in the eighth semester of nursing program. The data was gathered using the questionnaire of satisfaction of the educational package. The data was analyzed using descriptive and inferential statistics.
Results: The students were satisfied with the educational package. About 67.2%, of the students were always or often were satisfied with the educational package. 82.35% and 96.45% of them most often and always were satisfied with the educational package content and its user-friendliness, respectively. Generally, 82% of the students were most often and always satisfied with the educational package.
Conclusion: The computer-based education can improve the satisfaction of students during clinical education. It is recommended to increase the application of this package in nursing education.

Key words: computer-based education, breast feeding, nursing students, satisfaction

Received: 29 May 2013 Accepted: 17 August 2013


پاسخ دهید